امیر نجفی انامقی ۲۲ مهر ۱۴۰۱

کاربرد هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی در صنعت ترجمه


مقدمه

در دنیای دیجیتال فعلی نمی‌توان حضورهوش مصنوعی را ندیده گرفت و از کنار آن گذشت. هوش مصنوعی به‌سرعت روال انجام کارها را تغییر می‌دهد و سعی در خودکارسازی انجام کارها دارد.  

هوش مصنوعی، منبع قدرت عظیمی است. کسانی که از آن استفاده می‌کنند در میدان رقابت در صدر خواهند بود.

هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف ازجمله تجارت، سلامت، بانک داری کاربرد دارد. در این مقاله به‌طور ویژه کاربرد هوش مصنوعی در صنعت ترجمه را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 

هوش مصنوعی چیست؟

هوش مصنوعی عبارت است از توانایی کامپیوترها در شبیه‌سازی تفکر و رفتار انسانی در دنیای واقعی. دانشمندان و سازمان‌های گوناگونی از 1950  بر روی هوش مصنوعی کار کرده‌اند. از آن زمان تاکنون، پیشرفت‌های گوناگونی در این عرصه اتفاق افتاده است.

 

یادگیری ماشینی چیست؟

دو عبارت هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی اغلب به‌جای هم استفاده می‌شوند. اما درواقع آن‌ها به دو واقعیت جدا از هم اشاره می‌کنند. اگر هوش مصنوعی مربوط به توسعه کامپیوترهایی باشد که رفتار شبیه انسان دارند، یادگیری ماشینی زیرمجموعه هوش مصنوعی است. یادگیری ماشینی، نوعی از علم کامپیوتر است که شامل برنامه‌ریزی ماشین برای یادگیری از تجربیات است.

با استفاده از یادگیری ماشینی، برنامه نویسان می‌توانند محدودیت‌های موجود بر سر راه نحوه بهبود درک، شناخت و عملکرد سیستم کامپیوتری را آزمایش کنند. در مقابل، هوش مصنوعی بر مبنای یادگیری عمیق است. این روش بسیار قدرتمند است. چرا که از شبکه‌های عصبی عظیمی برای یادگیری الگوهای پیچیده و انجام پیشگویی‌ها بدون دریافت ورودی‌های دستی استفاده می‌کند.

 

مثال): صفحه‌کلید گوشی هوشمندی که از آن استفاده می‌کنیم، با استفاده از تجربیاتی که از عملکرد ما کسب می‌کند پیشنهاد‌های دقیق‌تری را ارائه می‌کند.

 

انواع هوش مصنوعی

هوش مصنوعی ضعیف: این مدل برای انجام کاره‌ای خاص طراحی شده است. (مانند آمازون، الکسا)

هوش مصنوعی قوی: این مدل برای انجام وظایف پیچیده طراحی شده است. (مانند راندن خودروها بدون راننده)

 

هوش مصنوعی در ترجمه

 مانند بسیاری از زمینه‌های دیگر، صنعت ترجمه نیز نتوانسته از نفوذ هوش مصنوعی در این حوزه در امان بماند. این کار باعث شده که مترجمان همیشه در استرس از دست دادن شغل خود باشند.

 ابزارهای ترجمه قادرند نه‌تنها معانی لغات بلکه معنی کل جمله را نیز ارائه کنند. با ورود هوش مصنوعی در این زمینه، این ابزارها خروجی ترجمه بسیار مطلوب و با کمترین اشتباه را ارائه می‌دهند.

 یادگیری ماشینی و شبکه‌های عصبی باعث شده‌اند که صنعت ترجمه دچار تحول شگفت‌انگیزی شود.

 

ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی

ترجمه ماشینی:

نرم‌افزارهای ترجمه ماشینی از هوش مصنوعی، الگوریتم‌ها، تحلیل‌های آماری، قوانین تعریف‌شده برای ترجمه کلمات و جملات استفاده می‌کنند.

 

آیا تابه‌حال یک پست فیس بوک با ترجمه ماشینی را خوانده‌اید؟ می‌بینید که چقدر مسخره به نظر می‌رسد؟ این یکی از ضعف‌های ترجمه ماشینی است.

پس ترجمه ماشینی چگونه به کمک ترجمه انسانی می‌آید و به آن کمک می‌کند؟

برای مقایسه و درک بهتر تفاوت ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی ابتدا هرکدام از آن‌ها را بررسی می‌کنیم و ویژگی‌های هر یک را برمی‌شماریم.

 

ترجمه ماشینی به 4 گروه عمده تقسیم می‌شود:

 

ترجمه ماشینی مبتنی بر قانون:

 نرم‌افزار ترجمه با استفاده از الگوریتم‌های تعریف‌شده، گرامر و قواعد صرف و نحو زبان مبدأ را مطالعه و بررسی می‌کند تا متن را به زبان مقصد ترجمه کند.

 

ترجمه ماشینی عصبی:

در این روش برای تعلیم نرم‌افزار ترجمه از فن‌آوری یادگیری ماشینی استفاده می‌شود تا از طریق آن متون با حجم بالا ترجمه شوند. این روش، امروزه رایج‌ترین روش برای ترجمه صحیح‌تر و دقیق‌تر متون است.

 

ترجمه ماشینی آماری:

این روش بر مبنای ترجمه‌های انجام‌شده پیشین و قوانین تعریف‌شده است. در این روش با تطبیق و تحلیل زبان مبدأ و مقصد انجام می‌شود.

 

ترجمه ماشینی ترکیبی:

در این روش، کلیه روش‌های اشاره‌شده در بالا ترکیب می‌شوند. این روش پیچیده است و در عین دقیق بودن، خروجی آن نیاز به بررسی و تائید انسان دارد.

 

مزایای ترجمه ماشینی

با استفاده از نرم‌افزارهای ترجمه، در وقت خود صرفه‌جویی کرده و می‌توانید باقیمانده زمان خود را در سایر امور مهم زندگی خود صرف کنید.

 علاوه بر آن ترجمه ماشینی نسبت به ترجمه انسانی ارزان و کم‌هزینه است. این موضوع برای افراد با بودجه کم خبر خوشی است!

همچنین می‌توانید از چندین نرم‌افزار ترجمه استفاده کرده و آن‌ها را باهم مقایسه کنید.

 

معایب ترجمه ماشینی:

مشکل عمده ترجمه ماشینی، عدم دقت در ترجمه است. ترجمه ماشینی راه درازی را از اولین روزهای ظهور در 1954 پیموده است. اما همچنان دقت لازم را ندارد و باید روز به روز بهتر شود.

 

دلیل دیگر گریزان بودن اکثر مشاغل و کسب‌وکارها از ترجمه ماشینی، عدم انتقال معانی، نکات مربوط به فرهنگ، کنایه‌ها و استعاره‌هاست. این مشکل می‌تواند بر ارتباط با مخاطبان در حوزه‌های مختلف ازجمله فروش محصول تأثیر نامطلوبی بگذارد. اما باوجود چنین چالشی بر سر راه ترجمه ماشینی، هنوز هم این نوع ترجمه در کسب‌وکارهای مختلف ازجمله ترجمه زیرنویس فیلم‌ها کاربرد فراوانی دارد. 

 

ترجمه انسانی

ترجمه انسانی، از سال‌های دور بر سر کار آمده و باوجود گسترش ترجمه ماشینی هنوز هم جایگاه خاص خود را دارد و جز جدانشدنی اکثر مشاغل است. در ادامه به مزایا و معایب این نوع ترجمه می‌پردازیم:

 

مزایای ترجمه انسانی:

ترجمه‌های انسانی دقیق هستند. اگر با یک مترجم حرفه‌ای همکاری کنید، خیالتان راحت است که لحن متن، نکات فرهنگی و بسیاری از جنبه از زبان مبدأ به مقصد منتقل خواهد شد. همچنین مترجمین انسان می‌توانند متن را بازبینی کرده و خطاها و اشکالات را رفع کنند.

 

همچنین مترجمین انسانی از آخرین تحولات زبانی در زبان مبدأ و مقصد مطلع هستند وسعی می‌کنند نکات اخلاقی را در ترجمه رعایت کنند.

 

معایب ترجمه انسانی:

اگر از مترجمین انسانی برای پروژه‌های خود استفاده می‌کنید باید دست‌به‌جیب باشید اما ازیک‌طرف خیالتان راحت است که خروجی خوب و مطمئنی خواهید داشت.

 

ترجمه انسانی زمان‌بر است. شما برای ترجمه اسناد مربوط به پروژه‌هایتان باید دنبال یک مترجم مطمئن و توانمند باشید، اسناد را برایش ارسال کنید. او نیز با جستجو در بین لغت‌نامه‌ها و با وسواس خاصی به دنبال انتخاب بهترین و مناسب‌ترین کلمه و جمله برای متون ارسالی شما باشد.

 

کدامیک برتری دارد؟

با اینکه ترجمه ماشینی برای برخی اهداف مناسب و قابل قبول است اما در برخی موارد مانند متون تبلیغاتی، متون و اصطلاحات فنی، ترجمه انسانی بر ترجمه ماشینی پیشی می گیرد. برخی از دلایلی که ترجمه انسانی بر ترجمه ماشینی پیشی می گیرد عبارت اند از:

آشنایی با اصطلاحات فنی:

واژه های مورد استفاده در ترجمه ماشینی محدود است، از این رو ممکن است یبرخی از لغات و اصطلاحات تخصصی در ترجمه ماشینی درست از آب در نیاید که به این کار (OOV) گفته می شود. اینجاست که مترجمان انسانی با آشنایی به آن لغات برگ برنده را در دست دارند.

درک منطق موجود در متن

گاهی زبان مبدا طوری است که ترجمه ماشینی نمی تواند متوجه روال موجود در متن شود. از این رو نیاز هست که مترجمان انسانی، در متن دخل و تصرفی انجام داده و آن را به متن قابل قبولی در زبان مقصد تبدیل کنند یا اینکه توضیحی بر آن بیافزایند. اینجاست که بازهم ترجمه انسانی بر ترجمه ماشینی پیشی می گیرد.

متون ناقص

متون مختلف در زبانهای مختلف مخصوصا به زبان انگلیسی در گوشه و کنار دنیا تولید می شوند. ای متون ممکن است توسط افرادی غیر بومی که آشنایی کمی با آن زبان دارند تولید شوند. این عامل موجب می شود که متن از انسجام کامل برخوردار نبوده و با خطاهایی همراه باشد. مترجمین انسانی با مهارتهای شناختی که دارند می توانند این متون را درک رکده و نواقص آن را تشخیص دهند و در جاهایی که لازم است توضیحات کافی ارائه دهند تا مخاطبان در زبان مقصد متن را خوب متوجه شوند.

خلاقیت در ترجمه

متنهای مختلف در حوزه های مختلف مانند تبلیغات و بازاریابی باید به روش خاصی ترجمه شوند که نیازمند آشنایی مترجم با فرهنگ زبان مقصد است و باید در ترجمه این متون خلاقیت خاصی به خرج داده شود. خلاقیت، مهارتی است که در ترجمه ماشینی نمی توان به آن دست یافت. بازهم در این زمینه برگ برنده در دست مترجمین انسانی است.  

ابهام و دو پهلویی

ممکن است کلمات در متون مختلف معانی متفاوتی داشته باشند. یک کلمه در متون مالی و حسابداری ممکن است معنی متفاوتی در متون سیاسی داشته باشد. با اینکه ترجمه ماشینی با استفاده یادگیری ماشینی و هوش مصنوعی توانسته است به موفقیتهایی در این زمینه برسد اما بازهم ترجمه انسانی در این زمینه پیشرو است.

 

معرفی سرویس‌های ترجمه ماشینی

در ادامه برخی از سرویس‌های ترجمه آنلاین که از یادگیری ماشینی بهره می‌برند را معرفی می‌کنیم.

۱- گوگل:

ظهور اینترنت، این امکان را برای کسب‌وکارهای مختلف فراهم ساخت تا در سطح جهانی و گسترده‌ای برای خود مخاطب جذب کنند. اما باید در نظر داشته باشیم که این ارتباط با مخاطبان از طریق یک وب‌سایت یا یک اپلیکیشن خواهد بود. اما آیا یک وب‌سایت یا یک اپلیکیشن یک‌زبانه کافی است؟

 

اگر بخواهیم پیام خود را به سایر زبان‌ها نیز به مخاطبان انتقال دهیم چه باید بکنیم؟ 

اکثر کسب‌وکارها برای این کار از خدمات گوگل ترنسلیت استفاده می‌کنند.

 

الگوریتم ترجمه گوگل

 خدمات ترجمه گوگل قادر است تا یک کلمه، عبارت ، جمله و یا کل یک وب‌سایت را ترجمه کند. این سرویس از الگوریتم‌های مختلفی ازجمله تطبیق الگوی زبانی، ترجمه ماشینی آماری استفاده می‌کند. این الگوریتم، ترجمه‌های انسانی خوب و موفق را که در سال‌های اخیر انجام‌شده‌اند به‌عنوان مرجع مورداستفاده قرار می‌دهد و در ترجمه معادل جمله وارد دشده را در متون مرجع پیدا کرده و سعی می‌کند مناسب‌ترین ترجمه را از بین آن‌ها انتخاب کرده و ارائه دهد.

 

ترجمه گوگل در کسب‌وکارها

وقتی قرار است تا یک کسب‌وکار از نقاط مختلف جهان مخاطب داشته باشد، ترجمه متون به زبانه‌ای مختلف یک امر ضروری به‌حساب می‌آید. کاربران با استفاده از ابزارهای گوگل می‌توانند یک کپی ترجمه‌شده از وب‌سایت را داشته باشند. ازآنجایی‌که ترجمه گوگل مبتنی بر احتمالات است، شاید ترجمه ارائه‌شده کاملاً دقیق نباشد اما در انتقال مفاهیم می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

نکته مهم بعدی در ترجمه گوگل، زبان مبدأ و مقصد است. ترجمه برای زبان‌های رایج مقدور است (انگلیسی- فرانسه). اما فرض کنید که قصد ترجمه از زبان صربی به کره‌ای را دارید. از آنجایی متون ترجمه‌شده از این زبان‌ها با یکدیگر بسیار کم است ازاین‌رو پایگاه داده قوی برای گوگل وجود ندارد و این زمینه را برای بروز خطا فراهم می‌کند.

 

محرمانگی داده‌ها در خدمات ترجمه گوگل

طبق بیانیه گوگل که در بالا آمده، محرمانگی داده‌ها در خدمات ترجمه گوگل حفظ نمی‌شود. ازاین‌رو ممکن است کسب‌وکارهای زیادی، استفاده از خدمات گوگل را ترجیح ندهند.

 

۲- Deepl

Deepl از سال ۲۰۱۶ با بهره‌گیری از فنّاوری‌ای گوناگون و یادگیری ماشینی برای هرگونه متنی، مدام در حال توسعه بوده است. طبق ادعای شرکت، خزنده Linguee متون مختلف از وب‌سایت‌های مختلف را خزش و جمع‌آوری کرده و منجر به شکل‌گیری یادگیری عمیق در Deepl شده است.

این سامانه بارها و بارها با متون گوناگون مورد آزمایش قرار گرفته است که با ارائه جملات ترجمه‌شده روان نتایج شگفت‌انگیزی را از خود نشان داده است.

 

سخن پایانی

ترجمه ماشینی وانسانی هرکدام جایگاه و طرفداران خاص خود را دارد. اگر در انتخاب بین ترجمه ماشینی و انسانی بر سر دوراهی هستید ابتدا موارد زیر را در نظر بگیرید و سپس اقدام کنید.

انتخاب بین ترجمه ماشینی وانسانی با شماست. اگر زمان کوتاهی در اختیار دارید و یا انتخاب جملات و عبارات دقیق برای شما در اولویت نیست می توانید از ترجمه ماشینی استفاده کنید. اما اگر فکر می کنید متن ترجمه شده باید دقیق باشد و انتقال مفاهیم برایتان بسیار مهم است باید از ترجمه انسانی استفاده کنید و حتی المقدور ترجمه ماشینی را با تایید مترجم انسانی منتشر نمایید.

 

درباره نویسنده

امیر نجفی انامقی

لیسانس مهندسی تکنولوژی نرم افزار

فوق لیسانس زبان انگلیسی

فعالیت برنامه نویسی از سال 1385 تا کنون.

علاقمند به موسیقی- شعر- فلسفه- ترجمه- وبلاگ نویسی

مشاهده پروفایل
سوال از متخصص فناوری اطلاعات

پرسیدن سوال

اگر درباره مطالب ارائه شده در این صفحه سوالی داشتید، در قسمت دیدگاهها از یک متخصص فناوری اطلاعات بپرسید

دریافت پاسخ

متخصصین در حوزه های مختلف فناوری اطلاعات در اسرع وقت به سوال شما جواب خواهند داد.

دانش افزایی

با تبادل اطلاعات و بررسی ابعاد مختلف یک مساله به دانش افزایی می رسیم

دیدگاهها ۰
لطفا قبل از طرح هر گونه پرسشی، سوال مورد نظر خود را در بخش سوالات متداول جستجو کنید.
طرح دیدگاه
CAPTCHA